sna.pl blog

W ostatnim czasie powtórzyłem prowadzone już ponad 4 lata temu badania zjawiska “małego świata” na danych o relacjach i komunikacji między użytkownikami komunikatora Gadu-Gadu. Jak się okazuje średnia odległość pomiędzy użytkownikami, mierzona poprzez relacje ze skrzynek kontaktów, wynosi obecnie 5,78. Jest to dokładnie tyle samo co w styczniu 2004. Średnia odległość nie zmieniła się wcale, choć liczba użytkowników wzrosła ponad dwukrotnie. Wzrosła jednak również średnia liczba relacji i to dzięki temu przeciętne odległości między użytkownikami nie zmieniły się.

W najbliższym czasie, problematykę stabilności własności sieci społecznych i komunikacyjnych będziemy szerzej rozwijać. Pierwsze wyniki analiz stabilności były już prezentowaliśmy w styczniu na konferencji Sunbelt.

O badaniach można przeczytać również tu i tu.

Na Google Book Search można znaleźć i przeczytać spore fragmenty książek poświęconych analizie sieci społecznych. Polecam:

• Social Network Analysis: Methods and Applications. Stanley Wasserman, Katherine Faust (1994).
• Social Network Analysis: A Handbook. John Scott (2000).
• Introducing Social Networks. Alain Degenne, Michel Forsé (1999).
• Research Methods in Social Network Analysis. Linton C. Freeman, Douglas R. White, Antone Kimball Romney (1992).
• Network Analysis. David Knoke, James H. Kuklinski (1982).
• Advances in Social Network Analysis: Research in the Social and Behavioral Science. Stanley Wasserman, Joseph Galaskiewicz (red.) (1994).
• Algebraic Models for Social Networks. Philippa Pattison (1993).
• Social Networks and Organizations. Martin Kilduff, Wenpin Tsai (2003).
• Models and Methods in Social Network Analysis. Peter J. Carrington, John Scott, Stanley Wasserman (red.) (2005).
• Political Networks: The Structural Perspective. David Knoke (1990).
• Dynamic Social Network Modeling and Analysis: Workshop Summary and Papers. Ronald L. Breiger, Kathleen M. Carley, Philippa Pattison (red.) (2003).
• Theories of Communication Networks. Peter R. Monge, Noshir S. Contractor (2003).
• Exploratory Social Network Analysis with Pajek. Wouter de Nooy, Andrej Mrvar, Vladimir Batagelj (2005).

Jak pisze czwartkowa Gazeta Wyborcza (w tej chwili znam wyłącznie zapowiedź jutrzejszego tekstu):

Dzięki rozporządzeniu premiera Jarosława Kaczyńskiego CBA uzyska pełny dostęp do zgromadzonych w ZUS danych osobowych: przebiegu pracy Polaków, ich zarobków, zwolnień lekarskich. Baza ZUS to największy w Polsce zbiór danych o osobach prywatnych i firmach. CBA jako jedyna ze służb ma dostać swobodny dostęp do bazy.

Warto zestawić to z informacjami o oprogramowaniu do analizy połączeń telefonicznych i innych danych, o których wspominałem w ostatnim czasie (tu i tu).

Wszystko wskazuje na to, że CBA zaczyna gromadzić różnego rodzaju dane dotyczące nie tylko wybranych (podejrzanych) osób, ale wszystkich obywateli. Jakiś czas temu pojawiały się też informacje, że służby chciałyby mieć dostęp do billingów połączeń telefonicznych w postaci elektronicznej. Można podejrzewać, że zbierane są również inne dane, których wraz z informatyzacją administracji będzie coraz więcej (np. z Urzędów Skarbowych). Niewątpliwie dane pochodzące z różnych źródeł będą ze sobą łączone.

Wszystko to rodzi dość poważne obawy o to, jak dane te będą wykorzystywane. Pokusa nadużycia tak potężnych zbiorów danych, dotyczących tak wielu różnych spraw może być ogromna. Wystarczy sobie wyobrazić co stałoby się gdyby informacje zbierane właśnie przez CBA połączone zostały z (dostępnymi przecież) danymi o finansowaniu partii politycznych i kampanii wyborczych. Aż strach pomyśleć do czego może to prowadzić…

Miesiąc temu Rzeczpospolita opisywała de’billing – program do analizy połączeń telefonicznych, który przyczynił się do przyłapania ministra Kaczmarka (miałem okazję już o tym pisać). W tym samym artykule pojawiła się również informacja o innym programie:

Niedawno Ministerstwo Sprawiedliwości kupiło program do analizy kryminalnej, z którego korzystają wszystkie najlepsze policje, prokuratury i służby specjalne na świecie. Dokładnie za dwa tygodnie ruszają szkolenia, na których pracownicy służb dowiedzą się, jak korzystać z narzędzia. A jest ono bardzo skomplikowane. Pozwala bowiem na analizę i wyciąganie wniosków nawet z wielowątkowych śledztw, w których przewija się wiele osób. Program jest tak trudny, że podstawowe szkolenie będzie trwać tydzień. Analiza połączeń telefonicznych jest w nim tylko drobnym fragmentem. Przede wszystkim system pozwoli na śledzenie i łączenie historii rachunków bankowych, przepływów finansowych, struktury firm czy relacji między nimi.

Programy tego typu, umożliwiające między innymi prowadzenie analiz sieciowych są rzeczywiście stosowane w wielu krajach. Podstawowe zastosowania są przede wszystkim związane ze zwalczaniem zorganizowanej przestępczości i identyfikacją struktur mafijnych (najwięcej tego typu działań było chyba w USA i Holandii), zwalczaniem i zapobieganiem terroryzmowi (szczególnie po 11 września), planowaniem i organizacją różnego rodzaju akcji prewencyjnych, a także wykrywaniem różnego rodzaju nielegalnych operacji biznesowych (od tzw. prania pieniędzy po identyfikacje zmów cenowych i nieuczciwej konkurencji).

Dobrze, że również w Polsce analiza kryminalna będzie korzystała z bardziej zaawansowanych narzędzi. Podstawowym problemem związanym z wykorzystaniem takiego oprogramowania jest jakość analizowanych danych, a bardzo często uzyskanie dobrych danych jest trudne. Dodatkowym problemem może być brak w Polsce osób umiejących nie tylko obsługiwać program, ale również odpowiednio analizować uzyskiwane wyniki. To jednak będzie się pewnie szybko zmieniać.

Kilka miesięcy temu pisałem o spotkaniu osób zajmujących się badaniem sieci powiązań pomiędzy firmami oraz ich wpływem na politykę. Drugie spotkanie grupy odbyło się w pierwszych dniach maja przed konferencją Sunbelt. Na samej konferencji było sporo wystąpień poświęconych tej problematyce. Jakiś czas temu na stronach sna.pl uruchomiliśmy też stronę grupy. Już teraz można znaleźć tam trochę informacji i materiałów.