sna.pl blog

Kilka miesięcy temu pisałem o spotkaniu osób zajmujących się badaniem sieci powiązań pomiędzy firmami oraz ich wpływem na politykę. Drugie spotkanie grupy odbyło się w pierwszych dniach maja przed konferencją Sunbelt. Na samej konferencji było sporo wystąpień poświęconych tej problematyce. Jakiś czas temu na stronach sna.pl uruchomiliśmy też stronę grupy. Już teraz można znaleźć tam trochę informacji i materiałów.

W wywiadzie dla Gazety Pomorskiej premier Jarosław Kaczyński ogłosił:

Dziś o układzie można więcej powiedzieć niż kiedyś, nawet są prowadzone badania o charakterze naukowym, przy użyciu modelu komputerowego układu, by ukazać te wszystkie związki między różnego rodzaju ośrodkami sił społecznych w Polsce Najprościej mówiąc układ to system powiązań między ludźmi, którzy – najczęściej – zdobyli swą pozycję w PRL-u, i który pozwalał im zdominować polskie życie gospodarcze.

O wywiadzie można przeczytać też w portalach Gazeta.pl i Onet.pl.

W związku z licznymi zapytaniami, jakie dostaję w tej sprawie informuję, że nie jestem autorem badań na które powołuje się premier. I choć prowadzę badania powiązań między polityką i biznesem w Polsce, to nie są to badania robione na żadne polityczne zamówienie, ani nie na użytek jakiejkolwiek siły politycznej. Chętnie jednak skomentuję to o czym mówił premier.

Korzystając z różnych metod bez problemu można pokazać istnienie sieci powiązań pomiędzy różnymi grupami osób, a także regularności w ich strukturze. Niewątpliwie można takie powiązania zidentyfikować dla “ludzi, którzy swoją pozycję zdobyli w PRL”. Tylko że nie oznacza to jeszcze, że istnieje jakiś szczególny “układ”. Posługując się takimi samymi lub podobnymi narzędziami można bowiem pokazać również istnienie układu IV RP. Układ ten, to sieć powiązań pomiędzy

• politykami partii rządzącej,
• biznesem (i nie chodzi tu tylko o spółki skarbu państwa opanowane przez ludzi PiSu),
• służbami specjalnymi,
• grupą dyspozycyjnych wobec władzy prokuratorów i sędziów,
• dziennikarzami i pracownikami mediów, którzy są skłonni realizować polityczne zamówienia,
• a także osobami z innych instytucji “opanowanych” bądź “odzyskanych” przez PiS.

Jest to bez wątpienia układ wzajemnie wspierających się osób. Wyświadczających sobie różnego rodzaju przysługi, często mające charakter kapitalizmu politycznego. Podejrzewam również, że wiele spośród tych przysług trudno uznać za działania legalne. Co więcej, w przeciwieństwie do “układu”, o którym mówi premier, układ IV RP wydaje się być znacznie lepiej sformalizowany.

Praktycznie wszędzie moglibyśmy dopatrzyć się jakiegoś układu, bo cała rzeczywistość społeczna ma charakter sieciowy i na co dzień w funkcjonujemy w różnego rodzaju sieciach relacji, powiązań i komunikacji. Samo jednak istnienie takich układów nie znaczy, że są one patologią. Choć w obu wspomnianych wyżej przypadkach patologie na pewno by się znalazły.

Polecam bardzo ciekawą wizualizację francuskich blogów politycznych, relacji pomiędzy nimi i ich sympatii w obecnej kampanii prezydenckiej. po raz kolejny okazuje się, że polityczna blogosfera jest bardzo wyraźnie podzielona ze względu na sympatie polityczne. Wcześniej pokazała to już Lada Adamic analizując kampanię przed wyborami prezydenckimi w USA, jej artykuł jest dostępny tu.

W ramach usprawiedliwienia mojej tygodniowej nieobecności na blogu wyjaśniam, że byłem na konferencji: Politics and Interlocking Directorates w Barcelonie. Było to spotkanie niewielkiej grupy osób z Europy i Ameryki Północnej zajmujących się badaniem sieci powiązań pomiędzy firmami oraz ich wpływem na politykę. Badania te mają długą tradycję szczególnie w Stanach Zjednoczonych. W Polsce dopiero się zaczynają. Zainteresowanym tą tematyką polecam szczególnie esej Domhoffa: Interlocking Directorates in the Corporate Community. W tym kontekście warto też przypomnieć serwis They Rule, o którym pisałem jakiś czas temu.

Konferencja była niezwykle udana, zarówno pod względem jakości wystąpień, jak i ustaleń dalszej wspólnej współpracy. Problematyka wzajemnych oddziaływań pomiędzy sferami biznesu i polityki wydaje się być niezwykle ważna. Obecnie jednak coraz bardziej widoczne jest zmniejszanie się znaczenia sieci miedzy firmami na poziomie poszczególnych krajów. W zamian pojawia się znacznie więcej powiązań międzynarodowych i międzykorporacyjnych to właśnie one zaczynają odgrywać coraz większą rolę. Dlatego też bardzo potrzebna jest międzynarodowa współpraca i badania wykraczające poza perspektywę poszczególnych krajów.